DBA hoe zit het nu precies?

DBA hoe zit het nu precies?

vraag juridisch advies

x

Meer informatie?
Maak meteen een afspraak met ons:

Hoe wilt u dat wij contact opnemen?

of

DBA hoe zit het nu precies?

Tot 1 mei 2016 moesten ZZP'ers over een VAR-verklaring (Verklaring Arbeidsrelatie) beschikken. Vanaf 1 mei 2016 is dit veranderd. Met ingang van die datum is de Wet DBA (de wet deregulering arbeidsrelaties) in werking getreden.

 

Verschil VAR en DBA

Het grootste verschil is dat nu, onder de DBA, niet alleen de opdrachtnemer (ZZP'er) verantwoordelijk is voor de eventuele afdracht van loonheffingen maar ook de opdrachtgever. De opdrachtgever was ten tijde van de VAR gevrijwaard voor afdracht van loonheffing wanneer de ZZP'er een VAR-verklaring kon overleggen. Nu, onder de DBA, is dat niet langer meer zo. De ZZP'er en de opdrachtgever moeten samen beoordelen of er sprake is van een dienstbetrekking. Als dat zo is dan moet er loonheffing worden ingehouden en afgedragen. Als er geen dienstbetrekking is dan hoeft er geen loonheffing te worden ingehouden. 

 

Wat moeten opdrachtgever en ZZP'er doen?

 

1. Beoordelen van de relatie: wel of geen dienstbetrekking

De opdrachtgever en de ZZP'er moeten samen hun relatie beoordelen. De vraag die daarbij centraal staat is of er sprake is van een dienstbetrekking. Als er sprake is van een dienstbetrekking moet er loonheffing worden ingehouden en afgedragen. Er is sprake van een dienstbetrekking wanneer:

  1. er een gezagsverhouding is;
  2. de opdracht/arbeid persoonlijk moet worden uitgevoerd door de ZZP'er en
  3. er loon wordt betaald.

De Belastingdienst heeft modelovereenkomsten gemaakt. Deze kunt u vinden op de website van de Belastingdienst. Ook zijn er door bepaalde brancheorganisaties modelovereenkomsten gemaakt die door de Belastingdienst zijn goedgekeurd. Ook deze staan op de website van de Belastingdienst. De geel gearceerde gedeelten in die overeenkomsten mogen niet worden aangepast. Deze overeenkomsten zijn erg handig. Voldoet u namelijk aan de geel gearceerde gedeelten in die overeenkomst? Dan is er geen sprake van een dienstbetrekking. Let wel dat het erg belangrijk is dat die delen wel echt op uw situatie van toepassing zijn. Als u alleen die overeenkomst tekent omdat u zo denkt ingedekt te zijn terwijl u eigenlijk anders vorm gaat geven aan uw relatie dan biedt die overeenkomst geen enkele zekerheid. U moet in de praktijk wel handelen conform hetgeen in die overeenkomst staat!

 

De gezagsverhouding

Het al dan niet bestaan van een gezagsverhouding is niet altijd eenvoudig te beoordelen. Ook wanneer er geen sprake is van een dienstbetrekking maar van een overeenkomst van opdracht zal de opdrachtgever immers instructies geven terwijl er bij een overeenkomst van opdracht geen sprake is van een gezagsverhouding.

De opdrachtnemer is, zo staat in de wet, gehouden gevolg te geven aan tijdig verleende en verantwoorde aanwijzingen omtrent de uitvoering van de opdracht. Bij een arbeidsovereenkomst is de aanwijzingsbevoegdheid meer algemeen van aard. Ook is het bij een overeenkomst van opdracht zo dat wanneer een aanwijzing niet tijdig is gegeven of in het licht van de opdracht niet verantwoord is, die aanwijzing niet opgevolgd hoeft te worden. Bij een arbeidsovereenkomst is het voorts zo dat het gezag constant zal worden uitgeoefend. Er kunnen doorlopend instructies worden gegeven. Bij een overeenkomst van opdracht zullen de instructies meer gericht zijn op het uiteindelijke resultaat. 

Bij de vraag of er sprake is van een gezagsverhouding zal er niet alleen worden gekeken naar instructies met betrekking tot de inhoud van het werk maar ook instructies met betrekking tot bijvoorbeeld de werkplek, de materialen die gebruikt worden, de werktijden en de wijze waarop de opdracht wordt uitgevoerd.

Voorbeelden:

U wilt graag nieuwe teksten voor uw website en sluit met Marieke een overeenkomst van opdracht (kan zowel mondeling als schriftelijk). U spreekt met Marieke af dat zij op datum x nieuwe teksten in concept aanlevert en u geeft ook aan wat er ongeveer in die teksten moet komen te staan. Marieke mag zelf weten waar en wanneer ze de opdracht uitvoert als de conceptteksten maar op datum x gereed zijn. 

In dit voorbeeld is er geen sprake van een gezagsverhouding. U geeft Marieke wel instructies maar van een gezagsverhouding is geen sprake. Er is dus ook geen sprake van een dienstbetrekking en er hoeft dus geen loonheffing te worden ingehouden. 

Stel nu dat Marieke de teksten moet schrijven bij u op kantoor en dat zij dat moet doen in een tijdsbestek van een week waarbij zij iedere dag van 09.00 uur tot 17.00 uur bij u op kantoor moet zijn. Gedurende de dag wilt u meerdere keren zien welke teksten Marieke al gereed heeft en u stuurt daar waar nodig bij. 

In dat geval is er zeer waarschijnlijk wel sprake van een gezagsverhouding. 

In beide voorbeelden krijgt Marieke dezelfde opdracht en krijgt zij daarvoor hetzelfde loon (bijvoorbeeld een vast bedrag van € 2.500,00). Toch is er in het eerste voorbeeld geen sprake van een gezagsverhouding en in het tweede voorbeeld wel. In het tweede voorbeeld is er dus, wanneer Marieke de opdracht ook persoonlijk moet uitvoeren en zij loon ontvangt, sprake van een dienstbetrekking en moet er loonheffing worden ingehouden en afgedragen. Er is dan immers aan alle drie de criteria voldaan. 

Belangrijk: alleen wanneer er aan alle drie de criteria (gezagsverhouding, loon en persoonlijk uitvoeren van de opdracht) wordt voldaan is er sprake van een dienstbetrekking. Wanneer één van de criteria ontbreekt (er is bijvoorbeeld geen sprake van een gezagsverhouding) dan is er ook geen sprake van een dienstbetrekking. 

 

Persoonlijk uitvoeren van de opdracht/ de arbeid

Vaak wordt een opdracht verstrekt aan een bepaalde persoon. Die persoon moet dan ook persoonlijk de opdracht uitvoeren. Is dat niet het geval dan is er ook geen sprake van een dienstbetrekking (er is dan niet aan alle drie de criteria voldaan). Wanneer Marieke uit ons voorbeeld hierboven met haar opdrachtgever heeft afgesproken dat zij zich mag laten vervangen door een ander dan is er geen sprake van een dienstbetrekking. Let op: er mag dan niet van tevoren vaststaan wie die ander is. Als we dan kijken naar het tweede voorbeeld waarin er wel sprake is van een gezagsverhouding dan zal er geen sprake zijn van een dienstverband als Marieke met haar opdrachtgever heeft afgesproken dat zij de opdracht niet persoonlijk hoeft uit te voeren. 

In de meeste gevallen zal er aan dit criterium wel voldaan worden. Juist omdat een opdracht vaak wordt verstrekt met het oog op de persoon. Veel opdrachtgevers zullen niet instemmen met een bepaling in de overeenkomst die inhoudt dat de opdrachtnemer zich mag laten vervangen door een ander. Hoewel dus bij vervanging niet van tevoren mag vaststaan door wie iemand kan worden vervangen is het wel mogelijk om vooraf objectieve criteria af te spreken voor die vervanging maar ook dat mag niet onbeperkt. Deze objectieve criteria mogen niet een profielschets worden. De objectieve criteria moeten ook een direct noodzakelijk verband hebben met de arbeidsprestatie en niet met de persoon van de vervanger. 

 

Loon

Aan dit criterium zal ook (bijna) altijd worden voldaan. De omvang van het loon is hierbij niet relevant. Ook wanneer er een vast bedrag wordt afgesproken dat wordt gefactureerd is er sprake van loon. Loon is de vergoeding die wordt betaald voor de arbeid die wordt verricht. 

 

2. Beoordelen: is er sprake van een fictieve dienstbetrekking?

Nadat u heeft beoordeeld of er sprake is van een dienstbetrekking moet ook nog bekeken worden of er sprake is van een fictieve dienstbetrekking. Als er geen sprake is van een "echte" dienstbetrekking kan er namelijk nog wel sprake zijn van een zogeheten fictieve dienstbetrekking. Ook in dat geval moet er loonheffing worden ingehouden en afgedragen.

De arbeidsrelaties die door de Belastingdienst zijn aangewezen als fictieve dienstbetrekking zijn onder andere: aannemers van werk en hun hulpen, agenten en subagenten, thuiswerkers en hun hulpen, gelijkgestelden en uitzendkrachten. Hierop zijn wel weer uitzonderingen mogelijk zoals bijvoorbeeld bij aanneming van werk door een zelfstandig ondernemer. Alle fictieve dienstbetrekkingen en informatie hierover vindt u op de website van de Belastingdienst. 

 

3. actie naar aanleiding van beoordeling

De beoordeling van de relatie kan drie uitkomsten hebben:

  1. er is sprake van een dienstbetrekking(al dan niet fictief);
  2. er is geen sprake van een dienstbetrekking;
  3. u twijfelt

Afhankelijk van de uitkomst wordt de vervolgactie bepaald. 

 

Er is sprake van een dienstbetrekking

Als er sprake is van een dienstbetrekking dan betekent dit dat er loonheffing ingehouden moet worden. Daar kunt u niets aan veranderen. Is dat een onwenselijke uitkomst? Dan kan bekeken worden of er in de relatie iets veranderd kan worden waardoor er niet langer sprake is van een dienstbetrekking. Misschien is het bijvoorbeeld mogelijk om met elkaar af te spreken dat de ZZP'er de opdracht niet persoonlijk hoeft te verrichten maar dat hij ook iemand anders in zijn plaats het werk kan laten verrichten. Ook zou de gezagsverhouding bekeken kunnen worden. Mogelijk zijn er veranderingen aan te brengen in de wijze waarop er instructies worden gegeven en er toezicht wordt gehouden. 

Is er niets te veranderen in de relatie? Dan heeft u geen andere keuze dan het inhouden van loonheffing. Hou er daarbij ook rekening mee dat dit ook arbeidsrechtelijke consequenties heeft. Arbeidsrechtelijk gezien is er namelijk ook sprake van een arbeidsovereenkomst als er een gezagsverhouding is, er persoonlijk arbeid moet worden verricht en er loon wordt betaald. Dat betekent dat er na twee jaar en vier contracten sprake is van een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd. De bepalingen over ontslag, vakantiedagen, loondoorbetaling bij ziekte etc. zijn dan ook allemaal van toepassing. 

Is er sprake van een fictieve dienstbetrekking? Dan kunt u wanneer er sprake is van thuiswerk of van gelijkgestelden er voor kiezen om deze fictieve dienstbetrekking bij overeenkomst uit te sluiten. Dat moet wel schriftelijk en ook voordat de eerste loonbetaling plaatsvindt. De andere fictieve dienstbetrekkingen zijn bij overeenkomst niet uit te sluiten. 

 

Er is geen sprake van een dienstbetrekking

Als u na de beoordeling van mening bent dat er geen sprake is van een dienstbetrekking dan kunt u er voor kiezen om de afspraken die u met elkaar heeft of maakt vast te leggen in een overeenkomst. U kunt hiervoor één van de modelovereenkomsten gebruiken die op de website van de Belastingdienst staan. U mag ook zelf een overeenkomst (laten) maken die u ter goedkeuring aan de Belastingdienst voorlegt. U hoeft geen overeenkomst te maken. Het gaat immers niet om dat wat op papier staat maar om hoe er in de praktijk wordt gehandeld. Het hebben van een overeenkomst kan handig zijn omdat u het dan helder op papier heeft staan en die overeenkomst kunt overleggen als er door de Belastingdienst om informatie wordt gevraagd. Een overeenkomst is echter niet verplicht.

Wilt u vooraf zekerheid? Maak dan een overeenkomst en leg die ter goedkeuring voor aan de Belastingdienst. Let ook hier op dat u zich wel houdt aan de afspraken die in de overeenkomst staan. Wanneer de overeenkomst is goedgekeurd door Belastingdienst dan heeft u vooraf zekerheid over het feit dat er geen sprake is van een dienstbetrekking maar de Belastingdienst gaat er dan wel vanuit dat u zich aan die overeenkomst houdt. Doet u dat niet? Dan heeft u, ondanks de goedgekeurde overeenkomst, geen enkele zekerheid!

 

U twijfelt

Wanneer u twijfelt of er wel of geen sprake is van een dienstbetrekking kunt u het best een eigen overeenkomst (laten) maken en die ter goedkeuring voorleggen aan de Belastingdienst. In die overeenkomst omschrijft u de afspraken die er zijn gemaakt. Wanneer die overeenkomst vervolgens wordt goedgekeurd door de Belastingdienst weet u dat er in uw situatie geen sprake is van een dienstbetrekking. Wordt de overeenkomst niet goedgekeurd? Dan moet u bekijken of de relatie op een andere wijze kan worden vormgegeven of zult u loonheffing moeten gaan inhouden en afdragen. Let daarbij dus ook, zoals eerder aangegeven, op de arbeidsrechtelijke consequenties. Een uitzendbureau zou eventueel uitkomst kunnen bieden als de opdrachtgever liever geen arbeidsrechtelijke relatie wil. 

 

Vooraf zekerheid

Zoals hiervoor al aangegeven kunt u vooraf zekerheid krijgen van de Belastingdienst door een overeenkomst ter goedkeuring voor te leggen aan de Belastingdienst. Dat kan een modelovereenkomst zijn die u van de website van de Belastingdienst heeft gedownload maar dat kan ook een overeenkomst zijn die u zelf heeft opgesteld of heeft laten opstellen. Het aan de Belastingdienst voorleggen van een overeenkomst is dus niet noodzakelijk maar zorgt er voor dat u vooraf zekerheid heeft over de aard van de relatie. 

 

Tot slot

In feite is er niet zo heel veel veranderd. De criteria die onder de DAB gelden voor de vraag of er sprake is van een dienstbetrekking zijn dezelfde criteria als bij de VAR. Onder de DAB is het echter zo dat de opdrachtgever en de ZZP'er gezamenlijk verantwoordelijk zijn gemaakt. Daar waar opdrachtgevers eerder gevrijwaard waren wanneer een ZZP'er over een VAR-verklaring beschikte is dat nu niet meer zo. Het gevolg is dat opdrachtgevers terughoudend worden bij het inschakelen van ZZP'ers. 

 

DBA-check

Wilt u weten of er in uw geval sprake is van een dienstbetrekking? Wij kunnen voor u een DBA-check uitvoeren. Wij bekijken dan voor u of er sprake is van een dienstbetrekking en aan de hand van die beoordeling zullen wij samen met u bekijken welke acties er ondernomen moeten worden. Als dat nodig is maken wij voor u een overeenkomst die u ter goedkeuring aan de Belastingdienst kunt voorleggen. Wanneer onze conclusie is dat er sprake is van een dienstbetrekking zullen wij samen met u bekijken of de relatie zodanig gewijzigd kan worden dat er niet langer sprake is van een dienstbetrekking. Het tarief dat wij hiervoor rekenen is € 795,00 exclusief BTW. Dat is voor zowel de DBA-check als het eventueel opstellen van een overeenkomst en het doorspreken van een eventuele wijziging van de relatie.

Voor vragen kunt u uiteraard altijd contact met ons opnemen. Een eerste telefonisch consult of afspraak op kantoor is altijd gratis. Bent u opdrachtgever en heeft u afspraken met meerdere ZZP'ers? Dan komen wij ook graag bij u op kantoor voor een eerste vrijblijvend gesprek.

Advocatenkantoor Rechtdoor is gevestigd in Borne en heeft een bezoekadres in Almelo. Woont u niet in de buurt? Geen probleem! Alle communicatie kan via de mail of telefonisch verlopen. Wij hebben cliënten in het hele land.